به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ تغییر در سبک زندگی، گرایش به فردگرایی و افزایش اهمیت رفاه شخصی از جمله عواملی است که در سالهای اخیر باعث شده تمایل به فرزندآوری در میان نسل جوان کاهش یابد. تبلیغ سبکهای زندگی مدرن در رسانهها و شبکههای اجتماعی، نگاه اقتصادی به تربیت فرزند، و تأکید بر موفقیتهای فردی بیش از مسئولیتهای خانوادگی، موجب تغییر در ارزشهای فرهنگی نسبت به گذشته شده است. در گذشته فرزند داشتن نشانهای از پویایی و اقتدار خانواده تلقی میشد، اما اکنون بسیاری از خانوادههای شهری فرزند کمتر را معادل کیفیت زندگی بهتر میدانند.
بیشتر بخوانید
از سوی دیگر، ضعف در ترویج فرهنگ ازدواج و خانوادهمحوری نیز یکی از چالشهای جدی در این زمینه است. نبود برنامههای فرهنگی مؤثر برای تقویت ارزشهای سنتی خانواده، تأخیر در ازدواج و افزایش نگرانیهای اقتصادی، اجتماعی و شغلی، باعث شده تا فرزندآوری از اولویتهای اصلی زندگی جوانان خارج شود. در واقع، تغییر در نگرش فرهنگی جامعه نسبت به نقش والدین و مسئولیتهای خانوادگی، یکی از عوامل کلیدی کاهش جمعیت است. اصلاح این روند نیازمند برنامهریزی فرهنگی گسترده، بازنگری در الگوهای رسانهای و ترویج ارزشهای مثبت خانواده در نظام آموزشی و رسانهای کشور است تا نگاه جامعه نسبت به فرزندآوری از یک بار اقتصادی به یک فرصت اجتماعی و انسانی تغییر یابد.
عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر کاهش تمایل به فرزندآوری تغییر سبک زندگی و ارزشهای فردی در دهههای اخیر است و اولویتهای نسل جوان تغییر چشمگیری یافته است. ارزشهایی مانند تحصیل، استقلال مالی، پیشرفت شغلی، سفر و تجربهگرایی جایگزین الگوهای سنتی خانوادهمحور شدهاند و در نتیجه بسیاری از جوانان ترجیح میدهند منابع مالی و زمانی خود را برای رشد فردی صرف کنند نه برای پرورش فرزند.
فشارهای اقتصادی و نااطمینانی نسبت به آینده
گرانی مسکن، اشتغال ناپایدار، تورم بالا و هزینههای سنگین تربیت کودک از مهمترین دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری هستند. در نگاه جوانان، فرزندآوری نوعی ریسک اقتصادی است که در شرایط بیثبات، امنیت خانوادگی را تهدید میکند.
تغییر ساختار خانواده و روابط اجتماعی
خانواده گسترده که در گذشته حمایت روانی و اقتصادی ارائه میداد به خانواده هستهای کوچک تبدیل شده است. این تغییر باعث کاهش حمایت اجتماعی از والدین و افزایش احساس تنهایی در فرایند فرزندپروری شده است.
نقش رسانهها و بازنماییهای فرهنگی
محتواهای رسانهای، بهویژه در شبکههای اجتماعی، تصویری از زندگی بیفرزند بهعنوان مدرن، آزاد و بدون محدودیت ترسیم میکنند. در مقابل، فرزندآوری گاهی با دشواری، فشار و قید و بند همراه نشان داده میشود. این امر نگرشهای فرهنگی نسل جدید را بهطور عمیق تحتتأثیر قرار داده است.
افزایش سطح تحصیلات زنان و تغییر نقشهای جنسیتی
افزایش تحصیلات و مشارکت اجتماعی زنان سبب شده که آنان تمایل بیشتری به استقلال شغلی و تصمیمگیری آگاهانه درباره فرزندآوری داشته باشند. بسیاری از زنان امروزی، تولد فرزند را به بعد از دستیابی به ثبات شغلی و هویتی موکول میکنند، یا حتی آن را ضروری نمیدانند.
تغییر نگرش نسبت به مسئولیت مادری و پدری
در فرهنگ امروز، والد بودن به معنای تعهدی بلندمدت و پرهزینه تلقی میشود. جوانان، برخلاف نسلهای گذشته، خود را موظف به ادامه نسل نمیدانند و مسئولیت فرزندداری را انتخابی نه الزامی میبینند.
گرچه در سالهای اخیر سیاستهایی برای افزایش جمعیت مطرح و اجرا شده است، اما اعتماد اجتماعی به استمرار و کارآمدی این سیاستها پایین است و خانوادهها احساس نمیکنند حمایت پایدار دولتی در زمینه مسکن، آموزش و سلامت فرزندان وجود دارد.
کاهش تمایل به فرزندآوری در ایران پدیدهای چندبعدی است که تنها با سیاستهای اقتصادی جبران نمیشود. بازسازی فرهنگی، تقویت احساس امنیت اجتماعی، و بازتعریف هویت خانواده در جامعه مدرن از مهمترین گامها برای مواجهه هوشمندانه با این روند محسوب میشوند.
نویسنده: اکرم محمدی منفرد؛ دبیر جمعیت خاتمالاوصیا زنجان.
انتهای خبر/